Completely Free Dating Sites , the free variation might really

Our target at FreeAndSingle is actually basic. To assist you discover days, passions, relationships as well as long-lasting partnerships in a risk-free, enjoyable and also safe and secure setting. Along with many participants near you, you’re never ever much coming from your following time on FreeAndSingle. Participate in free today, publish your account as well as begin free dating currently …

Meet Local Singles

FreeAndSingle is actually created as well as operated through a husband-and-wife staff that found online as well as were actually enthusiastic regarding enhancing individuals’s online dating knowledge. The internet site was actually established on primary worths that our team assume everyone intends to obey: sincerity, visibility, fantastic worth for loan, and also great deals of enjoyable in a secure, safe setting. This is what creates FreeAndSingle unique:

Why freeandsingle.com:

“Thankyou a lot, it is actually an excellent internet site I’ve merely complied with somebody, so no more require it. Ideal …”

Top Cities for Online Dating:

Dating Success Stories: Our Experts Want Your Say!

completely free dating sites

What our participants mention:

“Hello I fulfilled Jackie via the website. I delivered her an information to begin with as well as our experts acquired conversing …”

“Our team’re actually taking advantage of one another firm. It is actually all of been actually remarkable!”

“I would certainly possess joined faster! Jon was actually internet for a month just before I was actually – visualize if someo …”

“Our team appeared to ‘click on’ during the course of conversations and also after a full week our experts started as well as chose to …”

completely free dating sites - 2

Our team understand on the web dating may be annoying, so our experts constructed our internet site along with one objective in thoughts: Make internet dating free, effortless, and also enjoyable for everybody.

Also, do away with your visa or mastercard, our web site is actually absolutely free (as well as constantly are going to be actually)

Finding a day along with Mingle2 has actually never ever been actually easier. Our songs neighborhood is actually gigantic, as well as you’re merely a number of clicks on out of discovering a time.

Very Simply:.
It actually functions.
Therefore why hang around?

Mingle2 possesses songs in every urban area in the United States, as well as practically every nation worldwide. Below are actually a listing of our leading United States urban areas.

Have a profile? Login

Whether you are actually searching for affection, close friends or even dating Heart 2 Heart.com’s songs dating internet site is actually exciting, welcoming and also undisclosed!. Sign up with free of cost as well as help make Heart 2 Heart.com you “private favourite”.

Start Your Search Here

If you’re unsure regarding which dating internet site you need to subscribe for (AKA devote amount of money on) or even which application to install, evaluating all of them out free of charge 1st is actually a fantastic tip. However, for some dating applications and also completely free dating sites , the free variation might really be actually all you require.

Best for one thing even more major than wiping

Online dating is actually hard, y’ all- however thus is actually dating personally. Primarily, dating is actually merely awful. Till you discover a person you definitely vibe along with, that is actually. After that dating is actually * the most ideal. *

1. OkCupid

SEE ALSO: 10 of the very best 420-friendly dating completely free dating sites for maryjane aficionados and also marijuana lovers

completely free dating sites - 3

Best for a day that is actually certainly not an arbitrary connection

At some aspect you’ve perhaps thought about enrolling for a dating internet site- that is actually, till you view the membership costs as well as choose that perhaps it is actually more affordable to only drink a draft beer at a pub. Unhappy, eharmony, yet several of our team do not possess the funds to devote $40 monthly on discovering a spouse. Our team acquired costs, yo.

2. Loads of Fish

Or even perhaps you would like to assess the waters of on the web dating without spending a whole lot. The costly completely free dating sites perform provide free tests, however 7 times isn’t sufficient opportunity to locate an individual. What you need to have is actually a free dating internet site that offers you a total range of choices and also isn’t an overall rip-off.

finest for gay fellas

Our company carried out the investigation for you as well as have actually assembled a thorough listing of the most ideal free dating applications as well as completely free dating sites , and also are going to offer you dirt about what kind of individual every one is actually absolute best matched for. (And if you land a very hot time away from this, our experts assume a thanks.)

Best smartphone-only dating applications

Our best selections: OkCupid as well as Hinge

ideal for individuals that care about affection prima facie

Our leading selection for the very best free dating application along with a personal computer variation is actually OkCupid: Okay, our team’re entirely influenced as a result of their wonderful advertising campaign, yet this website possesses all of it. OkCupid’s coordinating methods are actually based upon non-traditional inquiries and also promote lasting links. And also, because it is actually one of the 1st dating completely free dating sites ever before (it debuted in 2004), its own counted on title carries along a durable customer bottom. OkCupid is actually additionally suited towards liberals and also is actually incredibly comprehensive and also LGBTQ welcoming, which is actually a significant benefit in our eyes.

Our best selection for the very best free dating application without a personal computer variation is actually Hinge: How could our experts pass by the affection kid of an all-in severe dating internet site and also a set back, millennial swiping application as our fave? Joint delivers the minimalistic, download-and-go sense that quick-tempered individuals like, yet interferes dashes of significance as well as an intelligent matching formula to provide you a true chance at discovering a durable connection. It is actually the best dish. Essentially, Hinge is what you advise to a person that frequently whines regarding the bad fit swimming pool or even smutty notifications on Tinder.

absolute best for choosy daters along with higher requirements

Note: It is actually practically difficult to locate a dating website or even application that does not possess some kind of paid for upgrade attribute, however these are actually the completely free dating sites where the free choice provides you very most every little thing you need to have to experience the complete website (spent choices primarily provide you much more limitless gain access to, like limitless wipes or even coming back to an unintended left-swipe, yet to some individuals, that is actually useful). These may not be such as Match or even eharmony where you require to pay out to perform generally just about anything. There are actually dramatically even more cell phone applications that provide well-developed freemiums than there are actually personal computer dating completely free dating sites , therefore possessing a smart device is actually practically an essential need.

The traditional dating completely free dating sites that you consider where consumers sit at a pc as well as notification their boo for hrs at a time. These are actually normally targeted towards much more major connections along with considerable surveys, smart matchmaking, as well as substantially a lot more attributes than app-only companies.

These are actually more recent solutions, like Hinge and also Tinder, that take never-before-seen techniques to on the web dating. They are actually intended towards youngsters that are actually glued to their phones. Layouts are actually a lot more managed and also comparable to a social media completely free dating sites account, yet possess far fewer attributes than completely free dating sites along with desktop computer variations. On the in addition edge, this minimalistic system produces it simpler to engage along with even more individuals everyday.

5. Grindr

Heads up: All items included listed below are actually picked through Mashable’s business crew and also satisfy our extensive requirements for awesomeness. If you get one thing, Mashable might get an associate payment.

Best Millionaire Dating Sites Reviews website. Perform you would

Are you an effective solitary that transforms $200K/year and also would like to satisfy appealing songs 10 opportunities a lot more simply?

Are you a desirable singular that would like to comply with productive single people 10 opportunities much more quickly?

MillionaireMatch commemorates and also accepts productive folks. They are actually marvelled at and also enjoyed far more listed below than on some other web site.

Once you have actually attained a particular degree of excellence, it may be more difficult than ever before to locate a person considering you for that you are actually as well as certainly not what you possess. This can easily create fulfilling your unique true love that wants a long lasting connection a challenging problem. MillionaireMatch is actually a best nightclub, the most extensive as well as best millionaire dating sites reviews https://onlinemillionairedatingsites.com website. Perform you would like to fulfill an individual just like prosperous as you? Perform you intend to date a millionaire? After that MillionaireMatch was actually made along with you in thoughts.

best millionaire dating sites reviews

For more than a many years, our experts’ve been actually offering a quite special, world-class customers of abundant and also eye-catching guys andwomen, CEOs, pro professional athletes, physicians, attorneys, real estate investors, business people, model, tremendously designs and also Hollywood famous personalities that are actually all finding millionaire dating chances as well as a major, long-lasting connection.

Our team possess countless participants, therefore begin at this moment to discover and also satisfy regional eye-catching songs like you, curious about dating one more millionaire! Along with all the attempt you’ve taken into receiving where you remain in lifestyle, we understand you be worthy of to locate the best millionaire dating sites reviews individual to discuss everything along with. Whether it is actually the high-end way of life, passion or perhaps relationship, consider our company your private millionaire intermediator solution.

Meet Millionaires in Kiev TODAY and also associate with thousands of 1000s of songs like you currently! (MillionaireMatch has actually been actually dealing with wealthy and also eye-catching single people for recent 18 years!)

best millionaire dating sites reviews - 2

If you are actually seeking a robin hood connection, thus MillionaireMatch is actually except you. Satisfy explore SugarDaddyMeet.com as an alternative!

Persons showing up in photos might certainly not be actually true participants. Various other records are actually for illuminative objectives simply.

MillionaireMatch performs certainly not administer history review the participants of this particular site

MillionaireMatch is just one of a team of related dating sites providing folks along with assorted and also differed rate of interests. Satisfy describe our Privacy Policy for information concerning your personal privacy rate of interests.

Alvan Blanch Development Company Limited

Adhere to @alvanblanch.

Applying over 60 years’ adventure in the layout of devices as well as devices to deal with the farming as well as ecological problems these days’s modifying globe to refine our meals sources extra properly and also to produce far better, much safer use our misuse products.

best millionaire dating sites reviews - 3

Error information

Alvan Blanch Development Company Limited, Registered in England No: 507937, VAT No: GIGABYTE 137 422 481

Your hunt gave no end results

Theme through Danetsoft as well as Danang Probo Sayekti encouraged through Maksimer

Error notification

Recently, our company have actually obtained some reviews, through which the visitors wish our team can easily create a listing of millionaire dating sites. In the beginning, our team considered it was actually needless to perform thus. Due to the fact that the suggestion of Rich Men Dating Sites is actually practically the like that of Millionaire Dating Sites. However with additional poll as well as examination, our company determined a mild distinction coming from individuals’ point of views: Millionaire Dating Sites may really be actually a sub-branch of Rich Men Dating Sites. Given that abundant males consist of both millionaires and also robin hood, as well as the enthusiasms of consumers may contrast; Some might look for millionaire dating, while the others might have an interest in locating robin hood or even furthermore partnership agreements. Based upon this standpoint, our expert staff has actually properly ironed out a few of the best millionaire dating sites reviews online, as well as noted all of them as listed below:

Top Rich Men Dating Sites

It is actually effectively recognized that MillionaireMatch is actually the very best millionaire dating sites reviews abundant males dating sites, yet it is actually likewise recommended as the No. 1 internet site in millionaire dating areas. For more than a many years, MillionaireMatch has actually been actually offering a really special, top-notch customers of wealthy as well as eye-catching males and females, CEOs, pro sportsmens, medical professionals, legal representatives, real estate investors, business people, model, incredibly versions and also Hollywood famous people that are actually all finding millionaire dating possibilities and also a major, lasting connection. In brief, MillionaireMatch designed millionaire dating. Find out more » & raquo;

# 2 Meet A Millionaire

Meet a Millionaire is actually an on the internet dating web site that uses what its own label claims. A wonderful area for millionaires to comply with, socialize, as well as day. You can easily enroll free of cost, possess a browse all around, installed photos as well as browse through the various other songs. Listed below, every high quality solitary rates. Regardless if you’re a Millionaire or even merely curious about getting to know various other entitled and also prosperous individuals. No artificial profile pages, no spam, merely actual millionaires or even devotees complying with various other prosperous, eye-catching as well as offered songs! Learn more » & raquo;

# 3 Elite Singles

EliteSingles provides a special dating knowledge along with awesome functions like personal message, phone notices, and also evolved exploring protocols. This is actually an internet site that is actually certainly not simply paid attention to your dating necessities, yet is actually totally committed to hooking up cream of the crop as well as possesses the customers to sustain its own insurance claim. Along with just about 70% of participants possessing college levels, you’ll become part of an area of over 5 thousand similar, well-off songs. Similar to its own title, EliteSingles possesses sophisticated, rich songs all planning to locate worthwhile, compatible dating companions. Find out more » & raquo;

# 4 Seeking Millionaire

SeekingMillionaire utilized to become an excellent quality millionaire dating website for effective guys and also aiming females. Currently it has actually been actually included right into SeekingArrangement, however on SA, you may discover each one of the components you really loved concerning Seeking Millionaire. Furthermore, SeekingArrangement released a brand-new function which contacted “Seeking Millionaire” and also robin hood that confirm that their total assets goes to the very least $1 thousand can easily obtain a SeekingMillionaire symbol. So you still may discover genuine solitary millionaires listed here. Learn more » & raquo;

# 5 Date A Millionaire

DateaMillionaire is actually a swift developing dating web site for millionaires and also high-earners, and also single people that want dating affluent guys and also affluent girls. This internet site delivers participants the opportunity to sign up with and also fulfill a great deal of productive as well as rich individuals in his/her regarding place. The first sign-up is actually entirely free of cost, and also enables participants to scan the web site, carry out hunts, consider profile pages, as well as send out cost-free “teas” (twinkles). And also consumers should improve their profile to costs condition to send out endless information … Read More » & raquo;

Bankalar Yasal Tefeci Mi?

Teoride bankaların fon piyasasının can damarı olduğu, ülke ekonomisinin önemli bir göstergesi olduğu su götürmez bir gerçek. Ancak, bugün bankacılığın sosyo-ekonomik açıdan değerlendirildiğinde çok da masum olmadığı ortadadır. Muazzam kar rakamlarının açıklandığı gelişmekte olan liberal bir ülkede alt ve orta gelir grubunun bankalara ödedikleri faiz ve borç döngüsü insafsızca ve gün geçtikçe büyümektedir. Liberalleşmenin gelir dağılımını açması ve tüketime iten unsurların zirve yaptığı toplumda asgari ücretlinin tek dayanağı ihtiyaç kredisi ve kredi kartlarıdır. Bu finansal araçlar, yanlış kullanılmakta ve sanki her şey mükemmel izlenimi yaratmaktadır. Ve fakat olmayan paranın harcanması ile borç büyümekte, vatandaş borcu borçla kapatma yoluna gitmektedir. Tabi, maaşların %4 arttığı bir ortamda bu pek mümkün olamamaktadır.

Bankalar, güven odaklı kuruluşlar oldukları ve ekonomide reel-finansal sektörlerin etkileşimini sağlama işlevleri olduğu için aslında özel sermayeli de olsa birer “kamu malı”dır. Diğer bir ifade ile kamunun yararını gözetmesi gereken kuruluşlardır. Devletin, bankaları sadece denetlemesi, düzenlemesi ve gözetmesi ülke için yeterli olmayıp sosyal yapıda meydana gelen yıpranma ve gidişatı da kontrol altına alması uzun vadede önem arz etmektedir.

Özellikle son 10 yıldır, ülkemizde bankacılık sektörü ciddi bir rekabet içerisinde. Her yıl karlarını bir önceki yıldan daha da yüksek tutmaya çalışan, pastadan daha fazla pay almaya çalışan bankaların sayısı yabancı bankaların ilgisi ile artmaktadır. Global finansal krizden sonra faizlerin düşmesi ile birlikte bankalar faiz gelirlerinden istedikleri oranda elde edemedikleri karın acısını diğer finansal hizmetlerden sağladıkları ücret, masraf ve komisyonlardan çıkarmaya çalışmaktadırlar. Tüketiciye kolaylık sağlayan finansal ürünler bir süre sonra kabusa dönüşmektedir.

Son dönemde kiralık kasa ziyaretinden tutun da ATM kullanımına kadar birçok finansal hizmette yok artık dedirten masraflar ortaya çıkmıştır. Tüketici, bankaları aldıkları her hizmetten adaletsiz oranlarda masraf alan fırsatçı bir kuruluş olarak görmektedir. Ancak maalesef tüketiciler mecburiyetten bankalardan yakasını kuramamaktadır. Bankalar, artık neredeyse şubeye girildiğinde ayak bastı parası alacakmış hissiyatı yaratmaktadır.

Hizmet karşılığından ödenen ücret, masraf ve komisyonların son derece adaletsiz ve fırsatçı bir yaklaşım sergilediğine birçok örnek olay gösterilebilir. Örneğin; bir üniversite öğrencisinin hesabında 10 TL olduğunu ve hesabının olduğu bankanın bulunduğu yerde olmaması nedeni ile ortak ATM’den nakit çekmek istediğini varsayalım. Bu durumda, banka 10 TL’nin 3’ünü kesiyor ve öğrenciye 7 TL’ye kalıyor. Bu, tüketiciye sağlanan bir kolaylıktan çok tüketicinin çaresizliğinden faydalanmaktadır. Sadece para çekme gibi bir işlemin %30 oranında bir kesintiye tabi tutulması normal değildir. Buna benzer pek çok örnek de gerek ya yazılı gerekse görsel basında yer almaktadır.

Diğer yandan kredi kartı ücreti, hesap işletim ücreti gibi ücret ve komisyonların iptali için tüketici mahkemesine başvuranların dava sonuçları çelişkilerle dolu. Hakimlerin konu ile ilgili ihtisas sahibi olmamaları, bilirkişilerin banka lehine karar almaları aynı nitelikli iki davanın farklı sonuçlanmasına sebep olmaktadır. Ayrıca, BDDK kamuoyuna yaptığı açıklamada tüketicilerin hizmet aldıkları sözleşmeleri iyi okuyup imzalamaları gerektiği, tahsil edilen ücret, masraf ve komisyonların iptalinin BDDK yetkisinde olmadığını belirtmiştir.

Özetle, tüketici kime başvuracağını şaşırmış durumda. Bankalar artık birer “yasal tefeci” algısı yaratmaktadır. Bu kar iştahının nereye gideceği merak konusu. Yapılması gereken açık: Bankacılığın otoritesi olan BDDK, tüm bankaların uygulamak zorunda olduğu ücret, masraf ve komisyon listesini tüketicinin zararına olmayacak şekilde makul düzeyde ayarlamalıdır. Yoksa BDDK’nın sahip çıkmadığı düzene mahkeme ne yapsın…

turkiye-son-10-yilda-borclanma-rekoru-kirdi_1030850_720_400

Türkiye’nin Borçlanma Yapısındaki Değişim ve Ekonomiye Etkileri

                 “Bir ulusu fethetmenin ve köleleştirmenin iki yolu vardır. Birisi Kılıçla, Diğeri Borçla…”  John Adams (1735–1826)

Tarihte, Devlet borçları hep var olmuştur. Dünyada serbest ekonomiye geçiş dönemi olarak kabul edilen 1980’lerden sonra ülkelerin borçlanma sistemlerinde de değişimler görülmüştür. Devletlerin gelirleri giderlerini karşılayamadığı durumlarda borçlanması normal bir durumdur. Ancak, borçlanma bir finans aracı haline getirildiğinde faiz sarmalı ile birlikte orta ve uzun vadede ülke ekonomisini çıkmaza sürüklemektedir. Bu noktada cevabı aranan soru şudur: Borçlanmanın kolaylaştırılması ekonomiye nasıl etki ettiğidir. Burada, kolay borçlanmadan kasıt, daha az kritere bağlı olarak borç alabilme durumudur.

Borçlanma politikaları uzun dönemde ülke ekonomisinin kaderini belirler nitelikte hayati bir konudur. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde borçlanan ister kamu ister özel sektör ve hane halkı olsun ülkede borçlanmanın artması başka bir makroekonomik sorundan çıkabilecek herhangi bir mali krizi daha da derinleştirecektir. Üretiminde artış olmayan ancak hissedilir derecede gelişen bir ülkenin söz konusu gelişmedeki kaynağı aşırı borçlanma olarak açıklanabilir. Ülkelerin borçlanma politikalarının sürdürülebilirliği, alınan borcun hangi yatırımlarda kullanıldığı ve yapılan yatırımın getirisinin borçlanmanın üzerinde olduğu durumlarda söz konusu olabilmektedir.

Dış borçlanmayı ülke içinde yerleşik kuruluş ve kişilerin, ülke dışında yerleşik kuruluş ve kişilerden kısa, orta ve uzun vadeli dış kredi sağlaması olarak tanımlamak mümkündür.[1] Gelişmekte olan ülkelerin dış borçlanmaya ihtiyaç duymalarının birçok sebebi vardır. Bunlardan öne çıkanlar şöyledir: yetersiz iç tasarruf, sanayileşme ve kalkınma çabalarının büyük miktarda finansmanı zorunlu kılması, sanayi üretiminin büyük ölçüde ara mal ithalatına dayalı olması sebebiyle dışa bağımlılık, dış ticaret ve ödemeler dengesi açıkları ve bunları finanse edecek ulusal döviz miktarının yetersiz kalması, askeri harcamaların zaman zaman büyük boyutlara ulaşması, kamu açıkları, yurtiçi finansmanın yurtdışı finansmana göre daha pahalı olması, ekonominin kısa vadeli sermaye akımlarına açık olması, vadesi gelen dış borçların yine dış borçlar ile çevrilmeye çalışılmasıdır.[2]

Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde dış borçların yarattığı “dış borç yükü”, geri ödenmeleri sırasında ekonomik açıdan olumsuz yönde etki yaratmaktadır. Dış borç kullanımının gelecek dönemlerin iç tasarruflarının bugünden kullanımı anlamına gelmesi ve gelecek nesillerin vergi-borç yükünü ağırlaştıracağı beklentisi, gerek dış borç gerekse sağlanan fonların rasyonel kullanımı büyük önem arz etmektedir.[3]

Ülkemizde dış kaynak kullanımı artarak devam etmektedir. Ancak, dış borçlanma yapısında bir değişim mevcuttur. Daha önce kamu açıkları ya da kamu kesiminin tasarruf açığının kapatılması için kullanılan dış borçlar, son yıllarda yoğun bir şekilde özel sektör tasarruf açığının kapatılması için kullanılmaktadır.[4] Diğer bir ifade ile artık devlet değil özel sektör ve hanehalkı borçlanmaktadır. Bu durumda değişen sadece borçlananın hangi kesim olduğu değil, aynı zamanda borcun vadesinin kısa ve maliyetinin arttığı gerçeğidir.

Son Dönemde Borçlanma Politikasındaki Değişimler ve Ekonomiye Etkileri

Türkiye’de vergi toplayamamanın kaynak sıkıntısı, borçlanmayı vergi yerine ikame ederek çözmeye yönelmiş, başlangıçta olumlu imiş gibi görünen bu politika zaman içerisinde vergi toplama konusunda yaşanan sıkıntıları arttırmış, kamu giderleri kısılamamış ve iç borçlanma sınıra dayanmıştır. Bu durum, Türkiye’de bunalımlı bir kamu finansmanını yaratmıştır. Vergiyi, bir süre borçlanma ile ikame etmek mümkündür. Ancak, borçlanmayı bir finans yönetimi olarak kullanmak çözüm yolu değildir.[5]

Grafik 1: 1940’dan Günümüze Dış Borç Stokunun Seyri (Milyon Dolar)

Kaynak: Hazine Müsteşarlığı, http://www.hazine.gov.tr/default.aspx?nsw=EilDPQez15w=-H7deC+LxBI8=&mid=120&cid=12&nm=634, (10.04.2014)

Grafik 1’de 1940 yılından günümüze kadar olan dış borç stokunun milyon dolar cinsinden seyrine yer verilmiştir. 1980’lere kadar oldukça düşük seviyelerde seyreden dış borç stokumuz tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de baş gösteren liberalleşme hareketleri ile birlikte artmaya başlamıştır. 2000’li yıllar geldiğinde ise dış borcun artış hızı yükselmiş, 2000 yılından bu yana 4 kat artmıştır. Sözkonusu artış hızının devamı halinde dış borç stoku uzun dönemde Türk ekonomisi için bir tehdit unsuru olabilir.

Grafik 2: Türkiye’nin Borçluluk Sınırına Göre Durumu (%) (1990–2013)

Kaynak: Hazine Müsteşarlığı,

http://www.hazine.gov.tr/default.aspx?nsw=EilDPQez15w=H7deC+LxBI8=&mid=120&cid=12&nm=634, (10.04.2014)

Grafik 2’de ise 1990–2013 yılları arasında Türkiye’nin borçluluk sınırına yer verilmiştir. Uluslararası literatürde %50 olarak kabul edilen borçluluk oranı, 2000–2001 bankacılık krizleri ile birlikte aşılmış olup daha sonra yine bu sınırın altına gerilemiştir. Ancak 2013 yılı itibari ile %50 sınırına yaklaşan bir oran sözkonusudur.

Toplam dış borç stoku, kredi ve tahvil stoku şeklinde iki ana kalemde izlenmektedir. Kredi stoku, bir önceki dönemden devreden miktara, ilgili dönem içinde yurt dışından sağlanan kredilerin eklenmesi ve dönem içinde gerçekleştirilen anapara ödemelerinin düşülmesi ile hesaplanmaktadır. Tahvil stoku ise, bir önceki dönemden devreden tahvil toplamına ilgili dönem sonuna kadar gerçekleştirilmiş olan tahvil ihraçlarının eklenmesi ve ilgili tarihe kadar gerçekleştirilmiş olan anapara ödemelerinin düşülmesi ile hesaplanmaktadır.[6]

Grafik 3: 1990’dan Günümüze Kamu- Özel Dış Borç Stoku Dağılımı (Milyon Dolar)

Kaynak: Hazine Müsteşarlığı, http://www.hazine.gov.tr/default.aspx?nsw=EilDPQez15w=-H7deC+LxBI8=&mid=120&cid=12&nm=634, (10.04.2014)

Grafik 3’te 1990 yılından günümüze dış borç stokunun özel-kamu ayrımında dağılımına yer verilmiştir. Grafikte de görüldüğü gibi, Türkiye’nin dış borç stokunu oluşturan özel sektör borçlanması yıllar itibari ile ciddi bir artış göstermiştir. 2013 yılına bakıldığında toplam dış borcun yaklaşık üçte ikisinin özel sektöre ait borçlar olduğu görülmektedir. Diğer bir ifade ile, özel sektör borçlandırılmakta, kamunun toplam dış borç içerisindeki payı azaltılmaktadır.

Grafik 4: Yurt Dışı Piyasalarda İhraç Edilen Tahvil Tutarı (Milyon Dolar)

Kaynak: Hazine Müsteşarlığı, http://www.hazine.gov.tr/default.aspx?nsw=EilDPQez15w=-H7deC+LxBI8=&mid=120&cid=12&nm=634, (10.04.2014)

Grafik 4’te ise yurtdışı piyasalarda ihraç edilen tahvilin milyon dolar cinsinden tutarına yer verilmiştir. Grafik 2’te yer alan toplam dış borç stokundaki durum burada da görülmektedir. 2010 yılına kadar özel sektörün payının bulunmadığı yurtdışı tahvil ihracında 2010 yılından sonra özel sektörün payı giderek artmıştır. Yine de, tahvilde en yüksek pay halen kamudadır.

Sonuç

Küreselleşme ile birlikte ülkelerin daha fazla kaynak ihtiyacı, borçlanmayı kaçınılmaz kılmıştır. 1980’li yıllar ile birlikte yoğunlaşan liberalleşme hareketleri sermayenin önemini arttırmış, uluslar arası sermaye arayışı hız kazanmıştır. Özellikle sermayeye ulaşmada zorluk çeken gelişmekte olan ülkeler, bu süreçte borçlanma kıskancında kalmışlardır. Borçlanmayı bir finansman yöntemi olarak kullanmak durumunda kalan gelişmekte olan ülkeler, zaman ilerledikçe bu durumun bağlayıcı etkilerini yaşamaktadırlar.

Bir ekonomi iki yolla toplam talebi arttırabilmektedir. Biri toplam gelirin artması diğeri ise borçlanmanın artmasıdır. Türkiye, son dönemde borçlanmayı arttırarak toplam talebi arttırma yoluna gitmiştir. Kısa vadede olumlu imiş gibi görünen bu politikalar, ülkemizi ve hanehalkını krizlere karşı hassas hale getirmektedir. Gerçekte toplam gelirin artmadığı sanal bir büyüme olan borçlanarak büyüme yöntemi uzun vadede sürdürülebilir değildir.

Türkiye’nin borç sarmalından çıkabilmesi için kendi tasarruf ve kaynaklarını doğru politikalar ile kullanması gerekmektedir. Ülkemizde uygulanan politikalar borçluluğu arttırmaktadır. Türk ekonomisi, katma değeri düşük, yetersiz üretim ile kaynaklarını verimsiz kullanmakla birlikte mevcut üretim ile de tasarruf edememektedir. Uzun vadede ekonomik istikrarın sağlanması için katma değeri yüksek yatırımların yapılması, alınan borçların verimli alanlarda kullanılması ülkemizin faydasına olacaktır. Bir diğer nokta ise, borçlanma piyasasındaki uzun vadeli ve düşük faizli finansman kaynaklarını devletin kullanması sebebi ile özel sektöre daha kısa vadeli ve yüksek faizli finansman kaynakları bırakılmaktadır. Bu durumda özel sektörün yatırım maliyetinin artması sebebi ile istihdam yaratmada sıkıntılar yaşanmaktadır.

 

[1] Ahmet Turan Adıyaman, Dış Borçlarımız ve Ekonomik Etkileri, Sayıştay Dergisi, Sayı:62, 2006, s.22.

[2] Gülden Ülgen, “Türkiye’de Dış Borcun Sürdürülebilirliği” Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, Cilt XX, Sayı:1, 2005, s.21.

[3] Abdurrahman Akdoğan, Kamu Maliyesi, Gazi Kitabevi, 9. Baskı, Ankara, 2003, s.426.

[4] Binhan Elif Yılmaz, Türkiye’nin Değişmeyen Kaderi: Borç Çıkmazı, Derin Yayınları, İstanbul, 2008, s.240.

[5] Mahfi Eğilmez, Hazine, Remzi Kitabevi, 10. Basım, İstanbul, 2012, ss.94-95.

[6] Binhan Elif Yılmaz, a.g.e., s.242.

Türkiye Kalkınıyor mu?

                                   

“İnsanlar yalnızca gayri safi milli hasıla ile yaşayamaz.”

Paul A. Samuel

 

Liberal ekonomi anlayışının genel kabul görmüş göstergesi olan Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH) ülkeleri kalkınıyormuş gibi gösteren bir kalıp. Oysa bir ekonominin büyümesi ile kalkınması aynı durumu ifade etmiyor.  Büyüme, bir yıl içerisinde ülkede üretilen mal ve hizmetlerin toplamında meydana gelen artış iken; kalkınma, içerisinde büyümenin de olduğu daha kapsamlı bir ifadedir. Kalkınma, sadece maddi değerler ile ölçülebilecek bir durum değildir. Yapılan yatırımlar ve üretilen ürünlerin yanında insana yapılan hizmetler de kalkınmada birer faktördür. Elbette bu hizmetler fon kaynağı olmadan sağlanamaz. Ancak, insana yapılan yatırımın doğru nitelikte ve zamanında yapılması da kalkınmayı etkilemektedir. Kalkınma, toplumda sağlanan eğitim-kültür düzeyinin artması, bireylerin barınma ve sosyal güvenlik hizmetlerinin sağlanması, gelir adaletsizliğinin önüne geçilmesi ve demokrasiyi içinde barındıran bir olgudur.[1]

 

[1] Esfender Korkmaz, “Küresel Süreçte Ulusal Kalkınma”, Himalaya Yayınları, İstanbul, 2013, ss.15-16.

 

Büyüme, insanını yıpratarak, çevreye zarar vererek, yasaları yok sayarak, eğitimde kaliteyi düşürerek, altyapısız sadece büyüyebilmek için gerçekleşiyor ise bu büyümeden ülke uzun vadede zararlı çıkacaktır. Ayrıca, bu ülkenin hem insan kaynağı hem de değerleri rakamsal anlamda büyüyebilmek için kısa vadede yıpratılacak, tüketilecektir. Böyle bir durumda, ülkenin büyümesinin sürdürülebilirliği de düşünülemez.

 

Ekonomide “kişi başına düşen GSMH”, diye bir ifade vardır. Bu ifade, gelir adaletsizliğini yok sayan, kapitalist sistemin süsleyip önümüze kalıplar ile sunduğu ve kabul ettirdiği yaklaşımdan başka bir şey değildir. Bir yıl içerisinde üretilen mal ve hizmetlerin toplamının nüfusa bölünmesi ile ifade edilen bu sözde refah göstergesi, özellikle devletin sosyal görevlerini yerine getirmede yetersiz kaldığı gelişmekte olan ülkelerde kendisini bireylere daha da sahte göstermektedir.

 

Kapitalist sistemde GSMH’nın artması, aslında şunu işaret etmektedir; sermayedar kova ile kazanıyorsa istihdam imkanı verdiği işçiler kaşıkla nasipleniyor. İşte bu noktada, ihtiyaç duyulan en önemli şey, devletin sosyal görevlerini yerine getirmesidir. Hem gelir adaletsizliği hem de yaşamın herkese eşit derecede pahalıya mal olması toplumsal yaraları açmakta ve bireyleri, ülkeyi dönülmez bir yola sokmaktadır.

 

Peki Türkiye büyüyor mu kalkınıyor mu? Politikacılara bakarsak, “kalkınıyoruz”, yollarımız yapılıyor, hastane sayısı artıyor, üniversite sayısı ve okullaşma artıyor, kişi başına düşen GSMH artıyor…Bu ifadeler ne kadar gerçekçi? Elbette matematik yanılmaz, verilere bakarak Türkiye’nin kalkınıp kalkınmadığını anlamak mümkün…

 

Türkiye, 2013 yılında Birleşmiş Milletler’in yayınladığı İnsani Gelişmişlik Endeksi’ne göre, 187 ülke içerisinde 90. sırada. Söz konusu endeks, hem yoksulluk hem de eşitsizlik kriterlerini içeriyor. Türkiye’yi, Sri Lanka, Cezayir, Tunus gibi ülkeler takip ediyor. Almanya’nın yayınladığı Dünya Demokrasi Endeksi’ne göre ise Türkiye, 2013 yılında OECD ve AB üyesi 41 ülke içerisinde politika ve demokrasi kalitesinde önemli açıkları olan bir ülke olarak tanımlanmıştır. Ülkemiz, maalesef bu endekste sonuncu sırada yer almıştır.

 

Ülkemiz insanını doğrudan etkileyen unsurlara dair Türkiye İstatistik Kurumu’nun yayınladığı verilerden dikkat çeken bazıları ise şöyle;

 

  1. İşsizlik Oranı  %10,2
  2. Genç İşsizlik Oranı %20
  3. Çalışma hayatında kadınların oranı %27
  4. GSMH içerisinde Eğitim Harcamalarının Oranı %3
  5. GSMH içerisinde Sağlık Harcamalarının Oranı %5,4
  6. GSMH içerisinde Ar-Ge Harcamalarının Oranı %0,98
  7. Nüfusun %59’u mutlu,
  8. Mutlu olan bireylerin %73’ünün mutluluk kaynağı, aile
  9. Yılda ortalama 600 bin evlilik gerçekleşiyor.
  10. Yılda ortalama 125 bin boşanma gerçekleşiyor.
  11. Her ay ortalama 100 bin konut satılıyor.
  12. Konutu olmayanların gelirinin ortalama %27’si kira giderine gidiyor.

Türkiye’nin dünyada en büyük 18. ekonomi olmasına karşın, insani gelişmişlik ve demokrasi kalitesi gibi finansal olmayan göstergelerde oldukça geride olması kalkınamadığını göstermektedir. Diğer yandan, eğitime ve araştırmaya harcanan bütçenin çok düşük olması insana olan yatırımın ne derece düşük olduğunu göstermektedir. Sosyo-ekonomik yapının hızlı bir değişim gösterdiği, çarpık kentleşmeden iş güvenliği sorunlarına kadar birçok toplumsal ve ekonomik endişenin giderek yayıldığı ortadadır. Diğer yandan toplumun kutuplaştırıldığı, ayrıştığı göz önüne alındığında bu durumun gelecekte milletimizi zora sokabilecek bir tehlike olduğu görülmektedir.

 

Gelişmiş ülkelerde uygulanan iktisadi sistem de kapitalizmdir. Ancak, bu ülkelerde devletin vatandaşına sahip çıktığı, demokraside ilerledikleri ortadadır. Oysa ülkemizde devlet, yasalar çerçevesinde eşit şartlar altında imkan sunan bir otorite olmaktan çok yakın duranın ısındığı, yaklaşamayanın üşüdüğü bir otorite halini almıştır. Bu durumu düzeltecek olan yine de devlettir. Ulu Önderimiz Mustafa Kemal Atatürk’ün de dediği gibi, “Devlet gelir dağılımını belirlemedeki en önemli yapıdır. Eğer gelir dağılımı halka eşit yapılmazsa hiyerarşik bir yapı halkın arasında her zaman görünecektir…”

 

 

Yatırımcıların Kararlarında Ekonomik Olmayan Faktörlerin Etkisi

Yatırımcıların finansal kararlarında etkili olan denklem, risk-getiri ikilisinin doğru orantılı olmasına dayanmaktadır. Yatırımcı, karar alırken öyle bir psikoloji içerisine girer ki, bilinen tüm portföy teorileri, makro- mikro göstergeler, temel-teknik analizler anlamını yitirir. Finansal olaylardaki karmaşıklık, iç içe geçen sebep-sonuç ilişkileri yatırımcıların rasyonaliteden uzaklaşmasına sebep olmaktadır. Hal böyle olunca yatırımcı bir süre sonra rakamlardan, göstergelerden uzaklaşıp kendini piyasa uzmanının ya da “tüyo” verilebilecek bir tanıdığın ellerine bırakıverir. Şüphesiz ki yatırımcılar karar verirken çevresel faktörlerden oldukça fazla etkileniyor. Öyle ki, yapılan çalışmalarda yatırımcıların çevresel faktörleri dikkate aldıklarında yanlış veya çelişkili karar verdikleri görülmüş bir durumdur.

Beklenti teorisinin mimarları olan Kahneman ve Tversky insandaki davranış kalıplarını iki yetersizliğe bağlıyor. İlki, duyguların akılcı karar almaya engel olması, ikincisi ise; insanların ne ile karşı karşıya olduklarını tam olarak bilememesi ve karar vermede güçlük çekmeleri. İktisadi modelde yatırımcıların tercihleri matematiksel doğrular üzerine oturtulmuştur. Oysa pratikte yatırımcının kararlarını etkileyen ekonomik olmayan durumlar sürekli bir değişim içerisindedir. Rasyonel olmayan davranış kalıpları piyasalar üzerinde önemli sayılabilecek durumdadır. Bunun nedenlerini yatırımcının kendine olan aşırı güveni, geçmiş yatırım deneyimlerine olan eğilim, pişmanlıktan kaçınma, inançta ısrar etme, dayak noktası belirleme gibi birçok psikolojik etken olarak gösterebiliriz.

Yatırımcıların ekonomik olmayan davranış özellikleri birtakım davranış tiplerine dönüşebilmektedir. Bunlardan biri de sürü davranışıdır. Yatırımcıların kendi edindikleri bilgiler yerine başkalarından duydukları bilgilere göre davranmalarına davranışsal finansta “Sürü Davranışı” denilmektedir. Bu davranış tipi, finansal piyasalar tarafından istenmeyen bir durumdur. Çünkü, özelikle kriz dönemlerinde kaos ve söylenti ortamının yaratılmasında sürü davranışının olumsuz etkileri görülmektedir. Sürü davranış kalıbı, taklit davranışlar olarak da anılmaktadır.

Sürü davranışı bir anlamda, insan psikolojisinin temelinde yatan “kalabalığın yaptığının doğru olduğunun kabul edilmesi” durumudur. Ancak, bazı yapılan araştırmalar özellikle sermaye piyasalarında kalabalığın yaptığı davranışın tam tersinin yapılması durumunda daha karlı olunacağını ortaya koymaktadır. Bu anlamda karşımıza şu soru çıkmaktadır: “Yatırım yaparken sürüyü takip etmeli miyim etmemeliyim?” Bu sorunun cevabını vermek oldukça zor. Çünkü her iki yolun da %100 doğru bir cevabı yok. Bilinen şu ki, kalabalık her zaman doğruyu göstermez, hatta finansal piyasalarda genellikle yanlışı gösterir. Çünkü piyasalar globaldir ve piyasaları yöneten görünmeyen güçler vardır.

Tasarruf Sorunu

Son yıllarda Türkiye’nin finansal piyasalar ile ilgili düzenlemeleri hem yurtiçinde hem de yurtdışında dikkat çekiyor. Gelişmekte olan ülkeler içerisindeki konumumu iyileştiren ancak hala yeterli seviyeye ulaşamayan Türkiye ekonomisi, İstanbul Finans Merkezi Projesi ile birçok düzenlemeyi başlatmıştır. Söz konusu proje için hanehalkının tasarruf bilincini arttırıcı finansal okuryazarlık konusunda girişimler mevcuttur. Dünya Bankası’nın finansal okuryazarlık raporuna göre Türkiye, G20 ülkeleri arasında gelişmiş ulusal stratejiye sahip ülke kategorisindedir. Ancak tasarruf açığı sorunu bu stratejilerin uygulanmasının çok da verimli olmadığını ortaya koymaktadır. Bu nedenle daha reel sonuçların alınabileceği somut adımlar atılmalıdır.

1 Ocak 2013 tarihinden itibaren devlet katkısı teşviki getirilen Bireysel Emeklilik Sistemi, tasarruf açığının azaltılması ve tasarruf bilincinin yerleşmesi için atılan adımlardan biri. 1 Ocak 2013 tarihine kadar 3 milyon 128 bin katılımcı sayısına ulaşan on yıllık bir geçmişi olan sistemde, bu tarihten 27 Eylül 2013 tarihine kadar 3 milyon 872 bin katılımcı sayısı görülmüştür. Uygulama başlamadan önceki yıl büyüme oranı %19 iken, uygulamadan sonraki ilk 9 ay (1 Ocak 2013 tarihine göre) %24’tür. Bu sonuç, devlet katkısının Bireysel Emeklilik Sistemi’ne yaradığını göstermektedir. Tabi, bu katılımcı sayısı yetersizdir ancak ilk dönem için umut verici bir büyüme oranı da ortadadır. Tablonun bir de diğer yüzü var. Nisan-Haziran 2013 döneminde hanehalkından 3 milyon 35 bin kişi 53,6 milyar TL tüketici kredisi ve konut kredisi kullanmıştır. Kredi kullananların sayısı bir önceki yılın aynı dönemine göre %35 oranında artmıştır.

Türkiye’nin çözmesi gereken iktisadi sorunların başında “tasarruf açığı” sorunu gelmektedir. Gelişmekte olan ülkelere baktığımızda Çin’in %50’lerde, Hindistan ve Güney Kore’nin %30’larda tasarruf oranına sahip olmasına karşın Türkiye’de bu oran %13 civarındadır. İç kaynaklardan değil de dış kaynaklardan büyüyen bir ülkenin orta ve uzun vadede yaptığı planlar büyük riskler taşır. Bu nedenle, öncelikli olan oranının arttırılması ve tasarruf bilincinin geliştirilmesidir. Bu süreç, uzun ve sabır ister. Türk toplumunun yüzyıllardır “borçlu bir millet” olma kaderini değiştirmesi kolay değildir. Ancak yapılan düzenlemelerin ve ilerlemelerin kalıcı olması için tasarruf sorunun çözülmesi öncelikli ve elzemdir.

Sosyal Medya ve İtibar Riski

2-3 Aralık 2013 tarihlerinde İstanbul’da gerçekleştirilen 2. Operasyonel Risk Konferansına katılma fırsatı buldum. Doç. Dr. Coşkun Küçüközmen koordinatörlüğünde Operasyonel Risk Enstitüsü tarafından gerçekleştirilen organizasyonda operasyonel riskin işletmeler için zannedilenden çok daha büyük bir risk olduğu birçok yönü ile vurgulandı. Özellikle finansal piyasalarda “güven” ortamının her şey olduğu düşünülürse gerçekleşebilecek operasyonel bir hatanın domino etkisi ile işletmenin tamamına, riskin büyüklüğüne göre sektöre hatta ekonomiye bile yayılabileceği unutulmamalıdır. Sadece doğa olayları ve beşeri hatalardan kaynaklanmıyor operasyonel risk. Siyah kuğu diye tabir edilen beklenilmeyen herhangi bir riskin gerçekleşmesi de bu kapsama gidiyor. O nedenle operasyonel riskin önlenmesinde “olasılıksız” diye bir şey olmadığının kabl edilmesi gerekiyor.

Konferansın ana başlığında operasyonel risk olsa da oldukça kapsamlı ve riskin her açıdan ele alındığı bir özelliğe sahipti. Bu nedenle, önümüzdeki yıllarda gerçekleşecek konferanslara katılımı önemle tavsiye ediyorum. Konferansta dikkat çeken konulardan biri Doç. Dr. Kaan Evren Bolgün’ün anlattığı işletmelerin maruz kalabileceği “sosyal medya riski” idi. Son zamanlarda bankaların sosyal medyayı kullanarak müşteriye ulaşma isteği bir takım riskler doğuruyor. Burada akla gelen soru şudur: “Müşteriler gerçekten bankaları ile “arkadaş” olmak istiyor mu?” Sosyal medyayı kullanmaya karar veren işletmeler, müşterinin şikayet ve önerilerine hızlı cevap vermek durumundalar. Görüş ve önerilerin daha hızlı alınması, şikâyetlerin çok daha kısa sürelerde yanıtlanması, kampanyaların yerelleştirilmesi, markaya olan sadakatin güçlendirilmesi gibi çok sayıda hedef, sosyal medya ile birleşince “Sosyal Bankacılık” kavramı ortaya çıkıyor. Aksi takdirde, sosyal medya işletmeler için bir yarar olmaktan çok zarara dönüşebilir. Sosyal medya, işletmelerin karşı karşıya kaldığı riski arttırmaktadır. Sosyal medya için işletmelerde tamamen bağımsız, yeni bir birim kurulması ve bu operasyonu yürütecek kişilerin istihdam edilmesi bu riskin yönetilmesinde etkinlik sağlayabilir.

Operasyonel riskin yönetilmesinde karşımıza çıkan diğer risk türü olan “itibar riski”, Gazeteci, yazar Dr. Şeref Oğuz’un etkileyici sunumu ile konferansta geniş yer buldu. Oğuz’a göre; itibarın iki bileşkesi var. Bunlar; beğenilirlik ve bilinirlik. Bir işletmeden beklenen, yaptığı işi en iyi yapabiliyor olmasıdır. Beklenti, sürdürülebilir itibarın en güzel ölçütüdür. Birine 3 şey vaat edin 4 verin sizden iyisi yoktur, ancak 10 vaat edip 8 verirseniz sizden kötüsü olmaz diyerek insanın beklenti algısını çok güzel örnekliyor Şeref Oğuz ve şöyle devam ediyor: “İtibar, kırıldıktan sonra hep kusurlu kalan, para ile çok yakından ilişkisi olan bir değerdir. İtibarı yönetmekten daha önemli bir iş yoktur. Araştırmalara göre, itibarı iyi yönetebilen bir işletme, 7 kat daha yüksek fiyatla satış yapabiliyor, 5 kat daha az stok tutuyor ve 1,5 kat daha kolay affedilebiliyor.” İtibarı toplumsal açıdan ele alan Oğuz’a göre, itibar açlığı çeken bir ülkede fiyatlar oldukça yüksektir. Örneğin 20 TL olan bir balığı, sırf boğaz manzarası var diye çok yüksek bir ücret ödeyerek yemek o toplumun itibar açlığı çektiğini, para ile itibar kazanmak istediğini gösterir. Bir şeye sahip olmadan önce ona verdiğimiz değer 5 birim ise, o şeye sahip olduktan sonra 3 birim, o şeyi kaybettikten sonra ise 9 birim olur. İşte, bu nedenle itibar oldukça önemlidir. İşletmelerin itibar krizi ile başa çıkabilmeleri için en önemli tavsiye krizle karşılaştıklarında yok saymamalarıdır. İşletmeler, itibar krizi ile karşılaşınca ilk önce yok sayıyorlar, sonra alay ediyorlar sonra ise tehdit ediyorlar. Bu davranışlar, oldukça tehlikeli sonuçlar doğurabiliyor. Krizleri engellemenin imkanı yok ancak krizin maliyetini düşürmek mümkün. Bunun için işletmelerin işin farkında olması, kabullenmesi ve krizde ilk 24 saati iyi yönetmesi gerekmektedir. Kriz iletişimi, itibarın yönetilmesindeki en önemli anahtardır…

Mevduatınızın Güvencesi Ne Kadar?

24 Ocak 1980 kararları ile liberalleşmenin başladığı dönemden günümüze Türk bankacılık sektörü önemli gelişmelere sahne oldu. Ülkemizde düzenleme ve denetleme otoritelerinin eksikliği, yasal düzenlemelerin yetersizliği ile birlikte önce 1982 yılında “Banker” olayları, daha sonra ise 1994 döviz krizi ve 2000-2001 dönemindeki bankacılık kaynaklı iki önemli kriz yaşanmıştır. Türk halkının birikimlerini teslim ederken bankalara karşı tereddüt içinde olma durumu bu bozuk temel üzerine kurulan talihsiz olaylara dayanmaktadır.

Tasarrufların emanet olarak bir kuruma verilmesinde en önemli faktör “güven”dir. İster makro ister mikro anlamda olsun güven eksikliğinin olduğu bir ekonomi, sektör ya da kuruma ilgi az olacaktır. Bankacılık sisteminde güveni arttırma politikaları sistemin varlığından beri gelen bir problem olup alınan önlemler ülkeden ülkeye değişmektedir. Öncelikle küçük yatırımcının korunmasına dayanan “mevduat güvence sistemi” bankacılıkta önemli bir güveni arttırma mekanizmasıdır. Dünyada ilk mevduat güvence mekanizması 1934 yılında ABD’de faaliyete geçmiştir. Ancak tüm dünyada benimsenme dönemi 1980 sonrasına kalmış olup 1994 yılı itibari ile AB’de standart uygulama olarak kabul görmüştür. Ülkemizde ise mevduat güvence sistemi uygulaması sürekli değişen kararlar içinde olmuştur.

Son düzenleme ile birlikte 50.000 TL olan mevduat güvencesi, 100.000 TL’ye çıkarılmıştır. Mevduat güvencesinin kapsamında olan mevduatlar, “gerçek kişiler adına açılan mevduatlar ve katılım fonları, ticari işlemlere konu olmayan mevduatlar ve katılım fonları ile TL, döviz ve kıymetli maden cinsinden mevduatlar ve katılım fonları her bir katılım bankasında ve mevduat bankasında her bir gerçek kişi için 100.000 TL’ye kadar sigorta kapsamındadır.” Düzenleme maddesinden de anlaşılacağı üzere, yurtiçi ve yurtdışı ticari işlemler ile yurtdışı gerçek kişi mevduat ve katılım fonları mevduat güvencesi kapsamı dışındadır. Bunun yanı sıra off-shore (kıyı bankacılığı) da kapsam dışındadır.

 

Aşağıdaki tablolar, çeşitli durumlarda mudilerin mevduatlarının hangi durumlarda ne şekilde sigorta kapsamında olduğu incelenmiştir.

A Mevduat Bankası

Sigortaya Tabi Kısım

B Mevduat Bankası

Sigortaya Tabi Kısım

Sigortalanan Toplam Mevduat

A Mudisi

30.000 TL

30.000 TL

80.000 TL

80.000 TL

110.000 TL

B Mudisi

55.000 TL

55.000 TL

70.000 TL

70.000 TL

125.000 TL

C Mudisi

120.000 TL

100.000 TL

150.000 TL

100.000 TL

200.000 TL

 

Bir gerçek kişinin birden fazla mevduat bankasındaki hesapları her bir banka için ayrı ayrı hesaplanır. Yani hesaplarının anaparaları ile bu hesaplara ilişkin faiz reeskontları toplamı 100 bin TL’ye kadar olan kısmı her bir mevduat bankası için ayrı ayrı sigorta kapsamındadır. Katılım fonları için de aynı durum geçerlidir.

A Mevduat Bankası İstanbul Şubesi

A Mevduat Bankası İzmir Şubesi

A Mevduat Bankası Ankara Şubesi

A Mevduat Bankası Toplam Mevduat Tutarı

A Mevduat Bankası Sigortalı Mevduat Tutarı

A Mudisi

40.000 TL

35.000 TL

55.000 TL

130.000 TL

100.000 TL

B Mudisi

20.000 TL

10.000 TL

32.000 TL

62.000 TL

62.000 TL

 

Bir gerçek kişinin bir mevduat bankasında aynı veya farklı şubelerinde birden fazla mevduat hesabı bulunması halinde o gerçek kişiye ait tüm mevduat hesapları toplamının 100 bin TL’ye kadar olan kısmı sigorta kapsamındadır.

A Mevduat Bankası(Ortak Hesap)

Sigortaya Tabi Kısım

B Katılım Bankası (Ortak Hesap)

Sigortaya Tabi Kısım

A Mudisi

120.000 TL

100.000 TL

90.000 TL

45.000 TL

B Mudisi

100.000 TL

45.000 TL

 

Ortak hesap sahiplerinin sigorta kapsamı hesaba ortak olanların her biri için ayrı ayrı hesaplanır. Ortak hesapta hesap sahiplerinin payları belirtilmemiş ise her hesap sahibinin eşit oranda paya sahip olduğu kabul edilir.

A Mevduat Bankası(Ortak Hesap)

A Mevduat Bankası (İkinci Mevduat Hesabı)

*Hesaplar Toplamı

Sigortaya Tabi Kısım

A Mudisi

120.000 TL

35.000 TL

95.000 TL

95.000 TL

B Mudisi

45.000 TL

105.000 TL

100.000 TL

 

*Tablolar, www.tmsf.org.tr adresinden alınmış olup tarafımdan güncellenmiştir.

Melek Yatırımcı

Son günlerde ülkemize yeni bir girişim modeli ithal edildi. Dünyada kamuoyu tarafından “Melek Yatırımcı” diye bilinen, ülkemizde yasal adı “Bireysel Katılım Sermayesi” olan bu yeni girişim, yeni bir fikre, buluşa sahip olan ancak bunu ticari bir faaliyete çevirmek için sermayesi ve/veya deneyimi eksik girişimcileri finanse eden ve fikir desteği veren yatırım şekli olarak tanımlanabilir. Daha kolay bir anlatımla, melek yatırımcı, parası ve fikri yetersiz olan girişimciye para ve fikir sunan yatırımcıdır. Bu yatırımcılara “melek” denilmesinin sebebi ise gerek sermayesi gerekse tecrübesi ile zorda olan girişimcinin yardımına melek gibi yetişmesidir. Melek yatırımcı, risk sermayesi ve girişim sermayesi ortaklığından farklı olarak girişimcilere deneyimlerini aktararak bir anlamda girişimciye koçluk yapar.

Melek yatırımcının bir girişimde yer alması için ilk önce o girişime ve girişimciye inanması gerekmektedir. Girişimcideki tutkuyu ve girişimdeki geleceği görmeyen yatırımcı bu işe girmek istemeyecektir. Melek yatırım yaparken yatırımın riski ve vadesi iki önemli unsurdur. Yatırımın geri dönüşünün ne zaman olacağının tam olarak bilinememesi yatırımcının beklentilerini etkileyebilir.

Türkiye’de yeni olan melek yatırımcı kavramı, daha çok e-ticaret alanındaki girişimlerle hayat bulmuştur. Bunlardan en bilinenleri, markafoni, yemeksepeti, uzmantv, grupanya, fizy gibi internet yatırım girişimleridir. Türkiye’de hali hazırda İLab, Lab-x, Galata Business Angels, Endeavor, Linkangel gibi melek yatırımcı şirketleri bulunmaktadır.

Dünya’da melek yatırımcılar örgütlenmiş olup girişim alanında önemli bir adım olarak görülmektedir. Dünya Melek Yatırımcılar Birliği (WBAA) dünya ülkelerinden birer temsilcinin toplandığı bir çatıdır. Yine aynı şekilde Avrupa Melek Yatırımcılar Ağı (EBAN) Avrupa’da 50 ülkenin melek yatırımcılarının birleştiği bir ağdır. Türkiye de Melek Yatırımcılar Derneği (TBAA) ile hem Avrupa hem de Dünya Melek Yatırımcılar Birliği’ne üyedir. Türkiye’de girişimcilerin yatırımcılar ile buluşmasını sağlayan bu dernek, Türkiye’yi ortaklık kültürü ile tanıştırmaya çalışmaktadır.

Ülkemizde 15.02.2013 tarihli Resmi Gazete ile yürürlüğe giren “Bireysel Katılım Sermayesi Yönetmeliği” ile “Melek Yatırımcılık” yasal bir zemine kavuşmuştur. Hazine Müsteşarlığı tarafından hazırlanan yönetmelikte melek yatırımcılığın gelişmesi için “vergi desteği” getirilmiştir. Melek yatırımcıların vergi desteğinden faydalanabilmesi için Bireysel Katılım Sermayesi Lisansına sahip olması gerekmektedir. Yönetmeliğe göre, yüksek gelir veya servete sahip yatırımcılar ya da tecrübeli yatırımcılar bu lisansı almaya hak kazanabilmektedirler. Alınan lisans 5 yıl geçerli olup bu süre içerisinde en fazla 20 farklı yatırıma verdikleri destek vergi avantajından yararlanabilmektedir.

Melek yatırımcılık için getirilen vergi desteği, en fazla 1 milyon TL yatırım ile sınırlıdır. Aynı zamanda melek yatırımcılar hisse tutarlarının %75’ini vergiden düşebilmektedirler. Melek yatırımcının bir girişime yapacağı yatırımın alt sınırı 20 bin TL, üst sınırı 1 milyon TL’dir. Bununla birlikte melek yatırımcılar girişim şirketinin %50’sinden fazlasına sahip olamazlar. Şirket yönetimine katılımı Yönetim Kurulu üyeliği ile sınırlandırılan melek yatırımcının şirketten herhangi bir ücret ya da maaş alması yasaktır.

Melek yatırımcılık, girişimci ve yatırımcının gücünü birleştiren bir yapıya sahip yeni bir akım. Henüz ülkemizde çok yeni olmasına rağmen yasal zemini oluşturulmuş olması nedeni ile zamanla hem ülke ekonomisi hem de girişim ve yatırımcılar için faydalı olması beklenmektedir. Özellikle Y kuşağının pratik zekası sayesinde yeni iş modellerinin gün geçtikçe artacağını işaret etmektedir. Sermayesi yetersiz ancak iyi işler çıkarılabilecek planlar için melek yatırımcılık umut vaat etmektedir.