Ataerkil Para ve Yönetimi: Nereye Kadar?

Kadınların iş yaşamına katılma oranı giderek artıyor. Lakin yönetim kademesi arttıkça kadınların sayısının azaldığını görüyoruz. Dünya yönetiminin erkek bir karaktere sahip olduğunu genel kabul görmüş bir durum. Kadınların yöneticilik vasfı ile ilgili birtakım önyargılar da buna eklenince ortaya ataerkil bir yönetim anlayışı çıkıyor. Kadın yöneticilerin erkek yöneticilere göre daha az profesyonel davrandığı, iş yaşamı dışındaki etkenlere daha fazla zaman harcadığı iddiaları mevcut.  

Kadınların üst yönetime geçişini zorlaştıran sürecin toplumun mu yoksa kadının kendisinin mi olduğu konusunda bazı yaklaşımlar mevcut. Akademik çalışmaların bir kısmında kadın üst düzey yöneticilerin işletme karlılığına etkisinin olumlu olduğu ortaya çıkarken, bir kısmında ise karlılığa olumsuz etki ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda, kadınların ya da erkeklerin üst düzey yönetici olduklarında işletme karlılığına olumlu ya da olumsuz etki ettiği iddiası doğru değildir. Karar verici yöneticilerin cinsiyetine göre iyi bir yönetim kabiliyetine sahip olup olmadığına dair net bir kanıt yoktur. Bu nedenle, kadınların yönetimde başarılı olamayacaklarına dair önyargılar da yersizdir.

Yükseköğretimde yönetim bilimleri alanlarında kadın ve erkek öğrencilerin oranı hemen hemen birbirine eşit iken aynı eğitimi alan ve orta düzey yöneticilik kademesine kadar birlikte yükselip bu kademeden sonra kadının üst kademeye geçemeyişi soru işareti içeren bir durumdur. Bazı yaklaşımlar, bu durumu kadının doğasına, bazıları ise erkeklerin daha iyi bir yönetim yeteneğine sahip olmalarına bağlamaktadır. Oysa psikolojik temelli araştırmalar (Sundheim,2013) kadının çok yönlü düşünme yeteneği ile riski yönetme konusunda erkeklerden daha profesyonel davranabildiklerini ortaya koymuştur. Diğer yandan kadınların üst yönetime geçişini zorlaştıran sürecin toplum mu yoksa kadının kendisi mi olduğu konusunda bazı yaklaşımlar mevcuttur.

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verilerine göre, dünyanın çeşitli ülkelerinde %60’lara varan kadın yönetici oranları söz konusudur. Özellikle Latin Amerika ülkelerinde ve ardından Avrupa ülkelerinde kadın yöneticilerin toplam yönetim içerisindeki payları oldukça yüksektir. Ortadoğu bölgesi ise kadın yöneticilerin oranının en düşük olduğu bölgedir.

Gerek kamu sektöründe gerekse özel sektörde ilk ve orta kademede sıkça rastlanılan kadın çalışanların sayısı, üst kademede yok denilecek kadar azdır. Kurum ve kuruluşların karar mekanizmaları olan üst yönetimde kadınların sayıların oldukça az olması, toplumsal kalıpların iş hayatına taşındığının bir göstergesidir. Aşağıdaki tabloda 1950 yılından günümüze dünyanın çeşitli ülkelerinde görevlendirilmiş kadın merkez bankası başkanlarına ve guvernörlere yer verilmiştir. Verilere göre; kadın merkez bankası başkanları ve guvernörler, yoğunlukla Avrupa, Güney Amerika ve Afrika’da yer almaktadır. 2008 küresel finans krizinden sonra, dünyanın en büyük rezervini ve dövizini yöneten Amerikan Merkez Bankası Başkanı, Jannet Yellen olmuştur. Dünya ekonomisinin değişmek için yön aradığı 2000’li yıllarda kadınların ülkelerin ekonomisini yöneten kademelerde olmaları demokratik çerçevede önem arz etmektedir. 

Tablo: 1950’den Günümüze Dünyada Kadın Merkez Bankası Başkanları

İsim Yıllar Görev
Greta Kuckhoff 1950-1958 Alman Ulusal Bankası Başkanı
Grete Wittkowski 1967 Alman Ulusal Bankası Başkanı
Liberia Ellen Johnson-Sirleaf 1980 Liberya Ulusal Bankası Guvernörü
Chen Muhu 1987-1993 Çin Halk Bankası Başkanı
Maria Schaumayer 1990-1995 Avusturya Ulusal Bankası Başkanı
Sirkka Hämäläinen 1992-1998 Finlandiya Bankası Başkanı
Sirkka Hämäläinen 1998-2003 Avrupa Merkez Bankası Yönetim Kurulu Üyesi
Lilly Zapata 1992-1993 Guatemala Ulusal Bankası Başkanı
Pany Yathotou 1992-1998 Laos Bankası Guvernörü
Sandra Fuentes 1992-1994 Peru Merkez Bankası Başkanı
Hanna Gronkiewicz 1992-2000 Polonya Merkez Bankası Guvernörü
Ruth de Krivoy 1992-1994 Venezüella Merkez Bankası Başkanı
Katalin Botos 1993-1994 Macaristan Bankacılık Düzenleme Kurumu Başkanı
Lucia Armijos 1993-1996 Ekvador Merkez Bankası Başkanı
Tatiana V Paramonova  1994-1995 Rusya Merkez Bankası Başkanı
Bodil Nyboe Andersen 1995-2005 Danimarka Ulusal Bankası Guvernörü
Tamara D Vinnikova 1996 – … Belarus Ulusal Bankası Başkanı
Sursattie Singh 1998 – … Guyana Ulusal Bankası Guvernörü
Maria Pires de Carvalho Silveira 1999-2002 Sao Tome Merkez Bankası Guvernörü
Victoria Asfura de Diaz 1999-2002 Honduras Merkez Bankası Başkanı
Violeta Asfura 1999- … Venezüella Merkez Bankası Başkanı
Marion Williams 1999- … Barbados Merkez Bankası Guvernörü
Anne Berit Christiansen 1999- … Norges Bankası Guvernörü
Zeti Akhtar Aziz 2000 -… Malezya Ulusal Bankası Guvernörü
Linah Mohohlo 2000- … Bostwana Bankası Guvernörü
Luz Maria Serpas de Portillo 2002- … El Salvador Merkez Bankası Başkanı
Maria Elena Mondragon de Villar 2002- … Honduras Merkez Bankası Başkanı
Maria Do Carmo Trovoada Silveira 2002-2005 Sao Tome Merkez Bankası Guvernörü
Sherkersoltan Mukhammedova 2003 – … Türkmenistan Merkez Bankası Başkanı
Kori Udovicki 2003 – … Sırbistan Ulusal Bankası Guvernörü
Cheryl Ann Lister 2003 – … Bermuda Parasal Otorite Başkanı
Ana Das Lourenco 2006- … Angola Merkez Bankası Guvernörü
Felisa Jsefina Miceli 2006- … Arjantin Merkez Bankası Guvernörü
Wendy Craigg 2006- … Bahamalar Merkez Bankası Guvernörü
Gabriela Nunez de Reyes 2006- … Honduras Merkez Bankası Başkanı
Jancinta Mwatela 2006 Kenya Merkez Bankası Guvernörü
Shamshad Akhtar 2006- … Pakistan Merkez Bankası Guvernörü
Monica Lujan Perez dos Santos 2006- … Paraguay Merkez Bankası Başkanı
Siosi Cocker Mafi 2006- … Tonga Merkez Bankası Guvernörü
Tarisa Wantanagase 2006- … Tayland Merkez Bankası Guvernörü
Mercedes Marcó del Pont 2010-… Arjantin Merkez Bankası Başkanı
Yussur Abrar 2013 Somali Merkez Bankası Guvernörü
Elvira Nabiullina 2013-… Rusya Merkez Bankası Guvernörü
Janet Yellen 2014-… Amerikan Merkez Bankası Başkanı

Kaynak: Worldwide Guide To Women In Leadership,   ,http://www.guide2womenleaders.com/National_Banks.htm

Dünyada Maliye ve Ekonomi Bakanlığı yapmış kadın sayısı sınırlıdır. Özellikle Avrupa, Afrika ve Güney Amerika’nın kadın ekonomi yöneticisine nispeten daha fazla yer vermesi dikkat çekicidir. Doğuya doğru gidildikçe kadın ekonomi yöneticilerinin sayısı hızla düşmektedir. Literatürde demokratikleşmenin göstergelerinden biri olarak kabul gören kadın yönetici sayıları, dünyadaki kutuplaşmış dengelere örnek olarak verilebilir.

Yükseköğretimde iktisat, işletme ve ekonomi eğitimi alan kadın öğrencilerin sayısı en az erkek öğrenciler kadar olmasına ve bu alanlarda lisansüstü eğitim alan kadın sayısının hızla artmasına rağmen bu kurumların başında kadın yönetici olmaması konunun daha fazla gündeme gelmesi gerektiğini göstermektedir. Dünya ekonomisinin değişmek için yön aradığı 2000’li yıllarda kadınların ülkelerin ekonomisini yöneten kademelerde olmaları demokratik çerçevede önem arz etmektedir. Bir ülkenin para politikasını, maliyesini, ekonomisini yönetebilecek profesyonellerin tamamına yakınının erkek olması hem siyasi hem de toplumsal süreçlerin ataerkil bir yapıda olduğunu göstermektedir. 

0 cevaplar

Cevapla

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir